Γιατί η προσπάθεια μόνη δεν αρκεί

Το ερώτημα με το οποίο ξεκίνησαν όλα

Δύο άντρες έχουν το ίδιο ατύχημα στον αυτοκινητόδρομο. Και οι δύο μένουν σωματικά αλώβητοι. Ο ένας δεν μπορεί για πολύ καιρό μετά να συνέλθει. Ο άλλος βγαίνει από το αυτοκίνητο και το βρίσκει συναρπαστικό.

Ο Ρίκο λέει ο ίδιος ότι ο δεύτερος άντρας έτσι κι αλλιώς του αρέσει η δράση. Το παράδειγμα λοιπόν δεν αποδεικνύει τίποτα. Δείχνει το ερώτημα που τον απασχολεί από τα νιάτα του: Γιατί η ίδια εμπειρία τον έναν τον αντέχει και τον άλλον τον βγάζει εκτός τροχιάς; Από αυτό το ερώτημα γεννήθηκε όλη του η έρευνα, και από αυτό μεγάλωσε το μοντέλο που σήμερα ονομάζει μηχανική του ενεργειακού πεδίου.

Η σύντομη απάντηση: μια αναλογία

Η απάντηση του Ρίκο είναι ένας απλός λογαριασμός. Το ενεργειακό σου πεδίο έχει σε κάθε σημείο μια δύναμη. Ό,τι έρχεται απ’ έξω έχει ένα μέγεθος. Αν η δύναμη είναι μεγαλύτερη, το πεδίο αντέχει. Αν η πίεση είναι μεγαλύτερη, σε αυτό το σημείο είναι υπερφορτωμένο. Τον λογαριασμό και τη στενή ζώνη μέσα στην οποία κινείται ένα πεδίο τα δείχνει με σχέδια η σελίδα Πίεση, δύναμη και περιθώριο.

Ένα πεδίο τραυματίζεται συνεχώς, σε μικρά πράγματα, κάθε μέρα. Τα περισσότερα, κατά την παρατήρηση του Ρίκο, τα βάζει ξανά σε τάξη μόνο του, σε λεπτά, ώρες, εβδομάδες ή χρόνια. Μόνο εκεί όπου ένα πεδίο είναι τόσο υπερφορτωμένο που δεν τα καταφέρνει πια, κάτι μένει κολλημένο.

Σημαντική είναι η λέξη «σημείο». Ο Ρίκο έχει οξύνει την απάντησή του. Καθοριστικό δεν είναι πόσα αντέχει ένα πεδίο συνολικά, αλλά πόσα αντέχει εκεί όπου φτάνει το φορτίο. Υπάρχουν, κατά την παρατήρησή του, περιοχές όπου ένα πεδίο που αντέχει λίγα συνολικά σηκώνει περισσότερα από ένα που αντέχει πολλά συνολικά.

Γι’ αυτό δεν μπορεί να ειπωθεί από πριν ποιον θα χτυπήσει ένα γεγονός. Ο λογαριασμός εξηγεί εκ των υστέρων γιατί χτύπησε τον έναν και όχι τον άλλον. Πρόβλεψη δεν είναι, γιατί από πριν κανείς δεν ξέρει σε ποιο σημείο θα φτάσει το φορτίο.

Γιατί το να πασχίζεις δεν αρκεί από μόνο του

Πολλοί άνθρωποι έχουν ήδη δοκιμάσει πάρα πολλά. Δούλεψαν με τον εαυτό τους, διάβασαν βιβλία, άλλαξαν συνήθειες. Και σε ένα συγκεκριμένο σημείο παρ’ όλα αυτά δεν προχωρούσε. Το σημαντικότερο αποτέλεσμα της έρευνάς του ο Ρίκο το συνοψίζει σε μια εικόνα.

Η εικόνα χωρίζει δύο πράγματα που εύκολα ανακατεύονται: τη δεξιότητά σου και την κατάσταση του πεδίου. Τα μαθήματα οδήγησης σε κάνουν καλύτερη οδηγό. Το λάστιχο δεν το μπαλώνουν. Όποιος έχει κολλήσει σε ένα σημείο όπου το πεδίο του δεν λειτουργεί, δεν προχωρά γι’ αυτό με περισσότερη θέληση. Αυτό δεν είναι μομφή για τη θέληση. Είναι απλώς το λάθος εργαλείο για αυτό το σημείο.

Ο μοχλός είναι πολύ μικρός

Γιατί η δική σου προσπάθεια φτάνει σε τόσο λίγο από το πεδίο; Ο Ρίκο το εξηγεί με ένα παγόβουνο. Μόνο η κορυφή βγαίνει από το νερό. Είναι το κομμάτι που φτάνεις άμεσα με τις πράξεις, τις σκέψεις και τα συναισθήματά σου. Κατά την εικόνα του, αυτό είναι περίπου ένα δέκατο. Ό,τι βρίσκεται από κάτω, περίπου εννέα δέκατα, το ονομάζει μηχανική: λειτουργίες στις οποίες η δική σου συμπεριφορά έχει πρόσβαση μόνο πολύ δύσκολα, με καθυστέρηση ή καθόλου.

Αυτό εξηγεί μια εμπειρία που πολλοί γνωρίζουν. Κινείς την κορυφή και νιώθεις μάλιστα ότι εκεί κάτι γίνεται. Το μεγάλο κομμάτι από κάτω δεν κινείται μαζί. Ο Ρίκο λέει ότι ο μοχλός είναι πολύ μικρός.

Σε αυτό προστίθεται ότι οι άνθρωποι ψάχνουν εκεί όπου νιώθουν κάτι. Ο Ρίκο παρατηρεί ότι πολλοί ακριβώς γι’ αυτό δεν προχωρούν: ψάχνουν την αιτία πάντα στο κομμάτι που αντιλαμβάνονται, και όχι εκεί όπου βρίσκεται. Γιατί συμβαίνει αυτό, θα το βρεις στη σελίδα Γιατί δεν τα νιώθεις όλα.

Όταν ξέρεις τι θα ήταν καλό και παρ’ όλα αυτά δεν το κάνεις

Ίσως το ξέρεις σε μικρή κλίμακα: κάτι θα ήταν σωστό, και δεν γίνεται. Ο Ρίκο ονομάζει τέτοιες στιγμές μικρά κόκκινα κουμπιά. Κάθε άνθρωπος τα έχει, γιατί ο καθένας είναι κάποιες φορές υπερφορτωμένος. Κατά τον ίδιο δεν είναι ούτε εύρημα ούτε πρόβλημα.

Δίπλα σε αυτό περιγράφει μια σπάνια μεγάλη περίπτωση. Το πεδίο λειτουργεί στα βασικά, και παρ’ όλα αυτά η πράξη δεν πραγματοποιείται. Κάποιες περιοχές που πυροδοτούν μια πράξη είναι πιο δυνατές. Άλλες είναι ακόμη αδύναμες. Γι’ αυτό η πράξη δεν ολοκληρώνεται. Ποια πεδία ακριβώς πρέπει να συνεργαστούν γι’ αυτό, ο Ρίκο το ερευνά ακόμη. Λέει ανοιχτά ότι δεν το ξέρει πλήρως.

Μια ερμηνεία την αποκλείει ρητά: ότι μέσα σου κάτι δουλεύει εναντίον σου.

Κατά την παρατήρησή του, το πεδίο επιδρά πολύ περισσότερο στη συμπεριφορά απ’ ό,τι η συμπεριφορά στο πεδίο. Η συμπεριφορά επιδρά κι αυτή πίσω, αλλά όχι καθοριστικά. Γι’ αυτό ένα πεδίο δεν μπορεί ούτε να μπλοκαριστεί ούτε να τεθεί σε κίνηση μόνο με τη συμπεριφορά.

Δεν λείπει η ενέργεια

Πολλοί περιγράφουν την κατάστασή τους έτσι: απλώς δεν έχω πια ενέργεια. Ο Ρίκο ακούει συχνά αυτή την πρόταση, και στα πεδία βλέπει κάτι άλλο:

Η ενέργεια, κατά τον Ρίκο, υπάρχει. Το πεδίο τη χαμηλώνει για να προστατευτεί, ή δεν περνά από τα τραυματισμένα σημεία. Το ερώτημα τότε δεν είναι πια «Πώς θα βρω περισσότερη ενέργεια;», αλλά «Τι φράζει τον δρόμο;». Ο Ρίκο τονίζει ότι από αυτό δεν προκύπτει καμία μομφή. Όποιος δεν έχει πρόσβαση δεν φταίει ο ίδιος.

Γι’ αυτό ο Ρίκο δεν βάζει ούτε ενέργεια μέσα σε ένα πεδίο. Ξένη ενέργεια ένα πεδίο, κατά την παρατήρησή του, την επεξεργάζεται άσχημα, και μπορεί να δημιουργήσει εξάρτηση. Τι κάνει αντί γι’ αυτό, το περιγράφει η σελίδα Πληροφορία αντί για ενέργεια.

Χωρίς συντόμευση, αλλά με λιγότερες παρακάμψεις

Υπάρχει πιο γρήγορος δρόμος; Ο Ρίκο λέει καθαρά: η εξέλιξη ενός πεδίου δεν μπορεί να συντομευτεί. Όποιος παραλείπει βήματα, δεν τα χτίζει. Αυτό που μπορεί να αποφευχθεί είναι οι παρακάμψεις. Το περιγράφει έτσι: να κάνεις περισσότερα από όσα σε κάνουν πιο δυνατό, και λιγότερα από όσα σε αδυνατίζουν. Ο ίδιος ο δρόμος δεν γίνεται έτσι πιο σύντομος, απλώς δεν γίνεται πιο μακρύς.

Η προσπάθεια λοιπόν δεν είναι άχρηστη. Επιδρά εκεί όπου φτάνει: στην κορυφή του παγόβουνου, στην καθημερινότητα, σε ό,τι κάνεις. Μόνο που δεν αντικαθιστά ό,τι από κάτω δεν λειτουργεί.

Πότε η προσπάθεια είναι ακριβώς το σωστό

Δεν έχει κάθε κόλλημα αιτία στο ενεργειακό πεδίο. Μερικές φορές λείπει μια δεξιότητα που μπορεί να εξασκηθεί. Μερικές φορές κάτι στη ζωή δεν ταιριάζει πια. Και κάποια πράγματα ανήκουν στην ιατρική ή στην ψυχολογία. Όπου δεν μπλοκάρει κάποιο πεδίο, η προσπάθεια είναι ακριβώς το σωστό. Η εικόνα του σκασμένου λάστιχου ισχύει μόνο εκεί όπου πράγματι ένα λάστιχο είναι σκασμένο.

Αν μια δυσκολία βρίσκεται στο πεδίο, δεν μπορεί να το πει καμία σελίδα, ούτε αυτή. Πού βρίσκονται τα όρια ανάμεσα σε σώμα, ψυχή και ενεργειακό πεδίο, το περιγράφει η σελίδα Σώμα, ψυχισμός και ενεργειακό πεδίο. Ένα πράγμα μπορείς παρ’ όλα αυτά να κρατήσεις: όταν κάτι δεν πετυχαίνει παρά τη μεγάλη προσπάθεια, αυτό δεν σημαίνει αυτόματα ότι θέλεις πολύ λίγο.

Όταν εμφανίζεται μια αδυναμία, ενώ πήγαιναν καλά

Η δύναμη είναι κατά τον Ρίκο πάντα μια αναλογία, και στην ίδια τη ζωή. Όποιος εξελίσσεται βρίσκεται μπροστά σε νέες απαιτήσεις. Εκεί μια περιοχή που πριν αρκούσε μπορεί ξαφνικά να είναι η πιο αδύναμη.

Όποιος προσέχει μια τέτοια αδυναμία, δεν έχει χάσει απαραίτητα κάτι. Μπορεί να σημαίνει ότι ανέβηκε ο πήχης. Αν ισχύει αυτό για σένα, φαίνεται μόνο στο πεδίο, όχι στη συζήτηση.

Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για σένα

Όταν αυτή τη στιγμή πολλά είναι πάρα πολλά, η εικόνα περιγράφει μια κατάσταση και όχι μια αδυναμία. Το ίδιο φορτίο μπορεί να σε χτυπήσει πιο σκληρά από άλλους, επειδή σε σένα φτάνει σε άλλο σημείο. Όταν πηγαίνει καλά και θέλεις να το κρατήσεις, το ερώτημα είναι πόσα αντέχει το πεδίο σου όταν η ζωή ζητήσει κάποτε περισσότερα. Κι όταν θέλεις να προχωρήσεις, δεν πρόκειται για το να αποφύγεις την πίεση, αλλά για το σε ποιο σημείο το πεδίο σου μπορεί να σηκώσει την επόμενη απαίτηση.

Ο Ρίκο δεν αξιολογεί κανέναν. Η δύναμη και η πίεση δεν είναι βαθμοί για έναν άνθρωπο, αλλά δύο μεγέθη σε ένα πεδίο που αλλάζει συνεχώς.

Συχνές ερωτήσεις

Να σταματήσω να προσπαθώ;

Όχι. Η προσπάθεια επιδρά εκεί όπου φτάνει, στις πράξεις και στην καθημερινότητα. Απλώς δεν αντικαθιστά ό,τι δεν λειτουργεί στο πεδίο. Και τα δύο μπορούν να πηγαίνουν παράλληλα.

Σημαίνει αυτό ότι κάτι δεν πάει καλά με μένα;

Όχι. Ο Ρίκο περιγράφει τη δύναμη ως κατανομή σε πολλά σημεία, όχι ως έναν αριθμό για όλο τον άνθρωπο. Ακόμη και ένα πεδίο που αντέχει πολλά συνολικά μπορεί να είναι υπερφορτωμένο σε ένα σημείο.

Από τι καταλαβαίνω αν η δυσκολία μου βρίσκεται στο πεδίο;

Μόνο από το πώς τη νιώθεις, όχι. Ό,τι νιώθεις είναι συνέπειες· οι αιτίες, κατά τον Ρίκο, φαίνονται μόνο στο πεδίο. Σε σωματικές ενοχλήσεις πηγαίνεις πρώτα στη γιατρό ή στον γιατρό.

Δεν μπορεί ο Ρίκο απλώς να μου δώσει ενέργεια;

Ο Ρίκο σκόπιμα δεν το κάνει. Κατά την παρατήρησή του δεν λείπει η ενέργεια, αλλά η πρόσβαση σε αυτήν, και η ξένη ενέργεια μπορεί να δημιουργήσει εξάρτηση στο πεδίο. Θέτει στη διάθεση πληροφορία, όχι ενέργεια.

Υπάρχει άσκηση με την οποία φτάνω μόνος μου τη μηχανική;

Ο Ρίκο δεν αναφέρει καμία. Κατά την εικόνα του παγόβουνου, η δική σου συμπεριφορά φτάνει κυρίως την κορυφή. Αυτό που μπορείς να κάνεις εσύ είναι να αποφεύγεις τις παρακάμψεις: περισσότερα από όσα σε δυναμώνουν, λιγότερα από όσα σε αδυνατίζουν.

Τα επόμενα βήματα

Τον λογαριασμό πίεσης και δύναμης με σχέδια θα τον βρεις στο Πίεση, δύναμη και περιθώριο. Πού βρίσκεται το όριο ανάμεσα σε σώμα, ψυχή και ενεργειακό πεδίο, το περιγράφει η σελίδα Σώμα, ψυχισμός και ενεργειακό πεδίο. Τι αντέχει ένα πεδίο, το εξηγεί η σελίδα Πώς ένα πεδίο γίνεται σταθερό.